मूत्रपिंड विकार म्हणजे काय?

मूत्रपिंडाचा आजार वाढला की त्याचे दुखणे सामान्यांना त्रास देणारे असते. मूत्रपिंडाचा आजार हा मधुमेहासह, रक्तदाबाच्या आजाराच्या रुग्णांमध्ये आढळून येतो. मूत्रपिंडाचा आजार बळावला, तर मूत्रपिंड निकामी होण्याची भीती असते. निकामी झाल्यास त्यावर मूत्रपिंड प्रत्यारोपणाशिवाय पर्याय नाही. मूत्रपिंडाचा आजार बळावण्यापूर्वी त्याच्या विविध लक्षणांचा गांभीर्याने विचार करणे गरजेचे आहे. त्यामध्ये अनेकदा काही लक्षणे दिसत असली, तरी रुग्ण त्याकडे दुर्लक्ष करतात. त्यामुळे आजार वाढल्यानंतर रुग्ण डॉक्टरांकडे उपचारासाठी येतात. त्याकरिता लक्षणे जाणून घेणे आवश्यक ठरते.

- सारखा थकवा येणे, ऊर्जा कमी पडल्यासारखे वाटणे व एकाग्रतेने काम करणे अवघड होणे. मूत्रपिंडाच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम झाल्यास रक्तातील अनावश्यक घटक वाढू शकतात. त्यामुळे ही लक्षणे दिसून येतात. याची तीव्रता अधिक असेल, तर अशा स्थितीला अ‍ॅनिमिया म्हणतात.
- झोप न लागणे. जेव्हा मूत्रपिंड आपले कार्य पार पाडू शकत नाही, तेव्हा अनावश्यक घटक रक्तातच राहतात आणि मूत्रनलिकेतून बाहेर पडत नाहीत. अशा प्रकारच्या आजारांचा संबंध लठ्ठपणाशी असतो.
- त्वचेला कोरडेपणा व खाज येणे. अशा प्रकारची त्वचा ही मूत्रपिंडांच्या आजारासह होणाऱ्या खनिज व हाडांच्या आजारांचे लक्षण असू शकते. मूत्रपिंडाची कार्यक्षमता कमी झाल्यास रक्तातील खनिज व पोषक द्रव्यांची पातळी नियंत्रणात राहत नाही.

- सारखे लघवीस जाणे. मूत्रपिंडातील फिल्टर्स निकामी झाल्यास किंवा युरिनरी इन्फेक्शन झाल्यास हे लक्षण दिसू शकते.
- लघवीतून रक्त बाहेर येणे
- डोळ्याभोवती सतत सूज येणे. लघवीमध्ये आढळणारी प्रथिने हे मूत्रपिंडाचे फिल्टर्स निकामी झाल्याचे पहिले लक्षण आहे. यामुळे प्रथिने थेट लघवीमध्ये येतात. याचे प्रमाण वाढल्यास डोळ्याभोवती सूज दिसू शकते.
- पायात व अंगठ्यात सूज येणे. मूत्रपिंडाची कार्यक्षमता कमी झाल्यास सोडियम साठण्याचे प्रमाण अधिक वाढते आणि त्यामुळे ही सूज येऊ शकते. ही सूज इतर आजारांचेही लक्षण असू शकते.
- भूक व्यवस्थित न लागणे. हे अगदी सामान्य लक्षण असून, मूत्रपिंडाची कार्यक्षमता कमी झाल्यास दिसू शकते.
- स्नायूंमध्ये गोळे येणे. कॅल्शियम तसेच फॉस्फरसच्या पातळीवरचे नियंत्रण सुटल्यास गोळे येऊ शकतात. याचे एक कारण मूत्रपिंडाची कार्यक्षमता कमी झालेली असू शकते.